Damar Sertliği Nedir? Belirtileri ve Nedenleri İle Tedavisi

Damar Sertliği Nedir? Belirtileri ve Nedenleri İle Tedavisi
25.06.2019
136
A+
A-

Sıklıkla ileri yaşlarda olan kişilerde görülen damar sertliği hastalığı damar yapılarında bozulmalar ile kendini gösteriyor. Son yıllarda ülkemizde oldukça fazla rastlanan hastalıklar arasında yer alan damar sertliği hastalığı tek başına değil yanında bazı hastalıkları da getirmekte.

Damar Sertliği Nedir?

Damar sertleşmesi tıbbi adı ile ateroskleroz atardamarların içinde meydana gelen plak birikmesi sonucunda damarlar sertleşir ve daralır bunun sonucunda damar sertleşmesi olur. Toplumda damar sertleşmesi sorunu damar kireçlenmesi şeklinde de isimlendirilip, bu hastalık ciddi sağlık sorunlarına neden olabilmekte. Özellikle ciddi anlamda gerçekleşen tıkanmalarda beyin, böbrek ve kalp gibi önemli organlarda hasara neden olabilmekte. Bu durum vücudun bütün kan akışını olumsuz etkileyerek istenmeyen sonuçlara neden olabilmekte.

Vücut denge durumuna bağlı olarak damarlardan akan kan miktarında da azalmalar yada artmalar meydana gelir yani damarlarda genişlemeler yada daralmalar durumuna göre değişebilir. Bu durumu etkileyerek atardamarların duvarlarında plaklar meydana gelir buda damarın olması gerektiği gibi esnemesini engeller ve damar sertliği ortaya çıkar.

Damar sertliği sinsi ilerleyen bir hastalıktır. Yani yavaş ilerler ve uzun dönemler boyunca herhangi bir belirtisi olamayabilir. Hastalar kendisini çok yormasa bile hemen göğüs ağrısı sorunu yaşıyorsa, yürüyüş yaptıktan sonra bacak ağrıları oluyorsa, bunun yanında ailede kalp krizi geçiren var mı? Felç geçiren var mı? Soruları kalp krizi risk tablosunu oluştururken önemlidir.

İlginizi çekebilir: Kalp Krizi Nedir? Kalp Krizi Belirtileri ve Tedavisi

Ayrıca sigara, yüksek kolesterol, şeker hastalığı gibi etkenlerde damar sertliği hastalığını tetiklemektedir. Damar sertliği tedavisi olan hastalıklar arasındadır. Tedavide ilaç ve bir takım hayat tarzı değişikliği ile normal bir hayat sürmek mümkün oluyor. Tabi bazı ilerlemiş ciddi durumlara ameliyat ile müdahale etmek gerekmektedir.

Damar Sertliği Nasıl Oluşur?

Atardamar yapısına bakıldığında tek bir tabakadan değil birkaç tabakadan meydana geldiği görülür. İç kısımda olan endotel tabakadır. Bu kısmın düzgün ve sürekli bir yapısal özelliği bulunur. İşte damar sertliği iç tabakanın hasar görmesinde ortaya çıkar. Atardamarların duvarlarında hasar olunca beyaz kan hücreleri meydana gelir ve atardamar duvarının iç kısmına ilerlerler. Endotel yani iç tabakada yer alan bu beyaz kan hücreleri sıklıkla yağlı ve kolesterolden olur ayrıca köpüklü yapıya sahiptirler.

Bundan sonra zaman geçtikçe orta tabakada yer alan düz kas hücreleri de atardamarın iç tabakasına doğru ilerleyerek burada toplanarak yığılma oluştururlar. Bunun yanında kolesterol birikimleri, atık hücreler ve kalsiyumda iç tabakada yığılma yaparak birikirler. Bu biriken yağ hücreleri ve diğer maddeler plak olarak isimlendirilir ve aterosklerotik plak tıbbi ismidir.

Damar Sertliği Neden Olur?

  • Genetik yapı
  • Sigara kullanımı
  • Şeker hastalığı
  • Düzensiz beslenme
  • İleri yaş ve erkek olmak
  • Yüksek kolesterol
  • Obezite
  • Hareketsiz olmak
  • Aşırı alkol tüketimi

Damar sertliği hastalığının en büyük nedenlerinden biri genetik faktördür. Genetik etkenler kontrol edilemeyen damar sertliği şeklinde ifade edilir. Genetik olması demek kişinin ailesinde bu hastalığın var olması demektir. En sık diğer nedense erkek olmak ve ileri yaşta olmaktır. Yaşı ilerlemiş erkeklerde damar sertliği sorunu ortaya çıkabilmekte olup, erkeklerde daha çok görülen bir hastalıktır. Kadınlarda sıklıkla menopozdan sonra ortaya çıkar. Bunun nedeni hormonal değişimlerdir. Bunların dışında en etkili olanı yüksek tansiyon damar sertliğine neden olabilmektedir. Diğer durumlar ise hareketsiz yaşam, sigara, aşırı kilo, düzensiz beslenme bütün vücuda zarar verdiği gibi atardamarlara da zarar vermektedir. Özellikle çok sigara içen kişilerde damar sertliği görülme oranı daha fazladır. Şeker hastası olan kişilerde risk altındadır.

Damar Sertliği Belirtileri

Damar sertliği belirtileri kendi arasında dallara ayrılmakta olup her birinin belirtileri değişkenlik gösterebilir. Şimdi bunları detaylı inceleyelim;

Karotis damarında oluşan sertlik belirtileri

Karotis adı verilen damar beyne kan götüren damardır. Eğer bu damarda kan akımında yavaşlamalar olursa şu belirtileri verir;

  • Halsizlik
  • İnme
  • Baş ağrısı
  • Yüz felci
  • Konuşmada zorlanma
  • Denge bozuklukları
  • Görmede bozukluk
  • Baş dönmesi gibi Karotis damar sertliği belirtileridir.

Koroner damar sertliği belirtileri

  • En ciddi komplikasyonu kalp krizi olmaktadır
  • Göğüste hissedilen ağrı
  • Terleme
  • Kendini kötü hissetme
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Öksürme ve panik durumu

İlgili konularımız

Koroner Arter Hastalığı Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Göğüs Ağrısı Neden Olur? (Angina Pektoris)

Böbrek Damarı Sertliği Belirtileri

  • İştahta azalma
  • El ve ayaklarda ödem
  • Yükselen tansiyon
  • Böbrek yetmezliği gibi belirtiler göstermektedir

Bacak ve Kol Damar Sertliği Belirtileri (Periferik Damar)

  • Hareket edince ağrı oluşması
  • Kol ve bacaklarda gelişen güçsüzlük
  • Parmaklarda morarma ve yaraların görülmesi
  • Kol ve bacak bölgelerinde ısı düşmesi

Damar sertliği konusunda risk gurubunda olan kişiler kesinlikle rutin kontrollerini yaptırmalı. Yapılan kontroller erken tanı için önem taşımaktadır. Hastalar erken dönemlerde herhangi bir belirti hissetmezler, yavaş ve belirtisiz ilerleyen damar sertliği hastalığını ancak düzenli kontroller ile yakalamak mümkündür.

Damar Sertliği Teşhisi Nasıl Konulmakta?

Damar sertliği hastalığının tanı aşamaları; hastanın sağlık öyküsünün dinlenmesi, fiziki muayenede elde edilen bilgiler ve yapılan tetkikler ile sağlamaktadır.

Hastanın Sağlık Geçmişi

Damar sertleşmesi riski yüksek olan kişiler; hipertansiyon hastaları, şeker hastaları, kilolu olanlardır. Hekimin en doğru teşhisi koyabilmesi için hastanın ailesinde kalp hastalığı var mı? Ne kadar sigara içmekte gibi soruların net olarak cevaplanması gerekir. Hekimin şüpheye düştüğü durumlarda farklı testler uygulabilir.

Fizik Muayene Aşaması

En başta hastanın tansiyon değerlerine bakılır. Ardından kilo ile boy verileri alınarak vücut kitle indeksi hesaplanır. Tansiyonu yüksek ve aşırı kiloya sahip kişiler damar sertliği konusunda daha çok risk taşır.

Hastanın şikayetlerine göre hekim ilgili atardamarı steteskop ile dinleyerek değerlendirilir. Bu esnada hekim eğer bir kan akımı bozukluğu varsa üfürüm sesini duymayı bekler. Eğer üfürüm sesi varsa plak nedeni ile tıkanan yada daralan damar kan akışının bozulduğu düşünülür. Damarların incelemesi sırasında düşük nabız olabilir. Hatta bazı durumlarda nabız bile alınamaz. Ardından görüntüleme uygulamaları devreye girer.

Kan akımının az olduğu kısımlarda bir türlü iyileşemeyen yaralar mevcutsa yaralar damar sertliği konusunda değerlendirmeye tabi tutulacaktır.

Kan Tahlilleri

Hastadan kan alınarak şeker ve kolesterol sevileri kontrol edilir. Eğer kan şekeri ve kolesterolü yüksek çıkarsa damar sertliği açısından risk gurubuna girecektir. Hastanın kalp damarlarının etkilenmesi gibi bir durum söz konusu ise, hastanın bu yönde şikayetleri varsa kalp enzimleri ve hormon seviyeleri istenir.

Görüntüleme Yöntemleri

Elektrokardiyogram (EKG): Eğer kalp damarlarında sertleşme düşünülürse EKG istenir. Bu test toplumda kalp grafisi olarak bilinir.

İlgili Konumuz: EKG Nedir? EKG Neden Çekilir? Ve Nasıl Çekilir?

Ultrason Muayenesi: Yapılan ultrason muayenesi ile atardamarın kan akım hızları ve basınçları hakkında bilgiler elde edinilir.

Bilgisayarlı Tomografi: damar daralmış yada sertleşmişse bunun tanısı için uygulanır.

Göğüs Röntgeni: Göğüs röntgeni çekilerek kan damarları, akciğer ve kalp gibi organlar görüntülenerek kalp yetmezliği hakkında bilgiler edinilir.

İlgili konumuz: Kalp Yetmezliği Nedeni ve Belirtileri

Ayak Bileği Brakiyal İndeksi Testi: Yapıla bu test sayesinde kanın ne kadar iyi aktığı ölçülür. Koldaki kan basıncı ile ayak bileğinde ki basınç karşılaştırılarak bir sonuca varılır.

Anjiyografi Uygulaması: Anjiyografi ile damarların içi özel bir sıvı ve x ışınlarının yardımı ile görüntülenmektedir. Kateter olarak adlandırılan ince bir tüp yardımı ile kol, kasık yada boyunda bulunan atardamardan girilerek kateter yerleştirilir. Röntgen ile görülen boya, kateterden artere gönderilerek  anjiyografi yapılmaktadır. Hekim bu uygulama ile damar kan akışını net olarak görebilmekte ve plağın arterleri ne kadar tıkadığı yada ne kadar daralttığı konusunda bilgi sahibi olmaktadır.

Efor Testi: Stres testi efor halinde yada fiziksel aktivite sırasında kalbin nasıl çalıştığı konusunda bilgiler verir. Hasta koşu bandında veya bir egzersiz bisikleti üzerineyken solunum, kalp atımları ve tansiyon bilgileri not edilerek hekime gönderilir.

Damar Sertliği Tedavisi

Damar sertliği tedavisi aşamasının birinci kısmı hastanın bu rahatsızlığı tam olarak anlaması gerekmektedir. Bunun nedeni bütün hastalıklarda olduğu üzere hastanın tedaviye tam uyum sağlamasıdır. Damar sertliği hastalığını kesin olarak hiç olmamış gibi geri dönüş sağlayabilen maalesef tedavi yöntemi yoktur. Yapılan damar sertliğinin tedavisi, hastalığın ilerlememesi amacı ile uygulanır. Damar sertliği tedavisinde yapılan tedavi yöntemleri ise;

İlaç Tedavisi

Hekimin reçete edeceği kan sulandırıcı etkiye sahip ilaçlar damarlarda kan pıhtısı ile plak meydana gelmesinin önüne kesebilir. Böylece oluşabilecek felç ve kalp krizi gibi ciddi komplikasyonlar önlenir. Hastalar kendi başlarına kesinlikle kan sulandırıcı ilaçları almamalı, doktor kontrolünde kullanmalıdırlar. Yüksek kolesterol hastaları ise kolesterol düşürücü yani statin gurubuna giren ilaçları kullanarak kolesterollerini kontrol altında tutmaları gerekmektedir. Yüksek tansiyona sahip olan kişiler ise antihipertansif ilaç kullanımı ile tansiyonlarını dengede tutmalıdır. Şeker hastaları ise kan şekerlerini kontrol altında tutan ilaçlar kullanmalıdır.

Cerrahi Tedavi Yolu

Damar sertliği tedavisi yöntemlerinden biri olan ameliyattır. Bu tedavi yolu ileri derece olan tıkanıklarda yada felç ve kalp krizi geçirmiş hastalarda kullanılmaktadır. Ameliyata gerek olup olmadığına hekim hastayı detaylı inceledikten sonra verir.

Kalp Anjiyosu: Hastaya kalp anjiyosu uygulanarak damarın ne kadar tıkanık olduğuna bakılır ve gerekli olursa setent tedavisi uygulanır.

Bypass Ameliyatı: Yapılan setent tekniği ile tedaviye yanıt alınamazsa, bypass ameliyatı uygulanır. Gerçekten doğru karar verilen hastalarda bu yöntem oldukça başarılıdır.

Karotis Endarterektomi: Karotis damarı yani şah damarında oluşan tıkanmalarda bu damara müdahale etmek gerekebilir. Hekim gerek duyarsa karotis damarının içerisine stent uygulayabilir. Bunun yanında damarın içi temizlenir.

Damar Sertliği Bitkisel Tedavi Yöntemleri

Konuya giriş yapmadan önce damar sertliği bitkisel tedavi yöntemlerini uygulamadan önce mutlaka doktorunuza danışmanızı öneririz. Bu tür tedaviler doktor kontrolünde olması gerekmektedir. Çünkü bazı ilaç guruplarını özellikle kolesterol düşürücü ilaçların etkilerinde değişimlere neden olabilmektedir. Bu nedenle bitkisel yöntemleri kendi başınıza uygulamayınız.

Bitkisel tedavilerin ana amacı yüksek tansiyon ile kolesterolü istenilen değerlerde tutup, damar sertliğinin oluşmamasına yardımcı olmaktır. İlk olarak doymuş yağ oranı yüksek olan gıdaları hayatınızdan çıkartınız. Fındık, ceviz, zeytinyağı, balık yağı gibi gıdalar kolesterolü düşürücü etkisi bulunur böylece damar sertliğinin ilerlemesini durdurmaya yardımcı olur.

Biraz araştırırsanız geleneksel Çin tıbbında birçok gıdanın damar sertliğini önleyici etkisi olduğunu görebilirsiniz, hatta damar sertliğini kesin tedavi ettiği yönde iddialar bile bulunduğunu görürsünüz. Ancak Amerika Ulusal Tamamlayıcı ve İntegratif Sağlık birimine göre bu tür yiyecekler ile yapılan tedavilerin daha çok dayanağa ihtiyacı olduğunu bildirmektedir.

Damar Sertliği Hangi Hastalıklara Neden Olur?

  • Göğüs ağrısı (angina pektoris)
  • Kalp krizi
  • Kalp ritim bozukluğu
  • Felç (inme)
  • Bacaklarda ağrı oluşumu ve kramp şikayetleri
  • Böbrek yetmezliği
  • İyileşmek bilmeyen yaralar ve gangren

İlgili Konumuz: Ritim Bozukluğu, Aritmi, Kalp Çarpıntısı Belirtileri ve Tedavisi

Damar Sertliği Ölüme Neden Olur mu?

Damar sertliği ölüme neden olan bir hastalık değildir. Fakat damar sertliğinin neden olduğu bazı organlarda gelişen hastalıklar ölüme neden olabilir. Kalp damarlarında meydana gelen damar sertliği kalp krizine neden olarak ölüme sebebiyet verebilir.

Damar Sertliği ve Kolesterol İlişkisi

Kolesterolün yapısını incelediğimizde vücudun tüm hücrelerinde olan sarı, mumsu, yağa benzeyen bir madde olduğunu görürüz. Bu madde vücutta zaten vardır, ayrıca kırmızı et, yumurta, tereyağı benzeri gıdalarda da bulunur. Bazı vitaminlerin ve D vitamini üretiminde kolesterol etkin rol oynar. Kolesterolün bir miktar vücutta olması şarttır. Ama yüksek değerlerde bulunursa damar sertliği gibi bir çok hastalığa neden olmaktadır. Bu yüzden kesinlikle dengede tutulması gerekir.

İyi ve Kötü Kolesterol Nedir?

Kolesterol maddesini taşımada etkin olan iki adet faktör bulunur. Yani kolesterolün tek başına kanda dolaşma şansı bulunmaz. Karaciğerden kolesterolü alıp damarlara götüren ve damar sertleşmesine neden olan kötü kolesterol yani LDL olmaktadır. Kanda yüksek oranda LDL varsa damar sertleşme hızını arttırır. Damarlarda olan kolesterolü toplayan ve karaciğere taşıyarak, damar sertleşmesini azaltan ise iyi kolesterol yani HDL olmaktadır. Kanda olan HDL seviyesi düşerse eğer kolesterolün atılmasında azalmalar görüleceğinden damar sertleşmesi riski de yükselir.

İlgili Konularımız

LDL Kolesterol Nedir? LDL Kolesterol Yüksekliği ve Düşüklüğü

HDL Kolesterol Nedir? Nasıl Yükseltilir?

Damar Sertliği Hastalarında Beslenme

  • Doymuş yağ asitleri bakımından zengin olan gıdalardan uzak durulmalı (poğaça, hazır gıda, çikolata vb.)
  • Doymamış yağ asiti barındıran ve lif bakımında zengin gıdalar tercih edilmeli. Fındık, balık, zeytinyağı gibi besinler doymamış yağ asidi bakımından oldukça zengindir.
  • Tuz ve şeker kullanımını düşürün
  • Meyve sebze tüketmeye daha fazla ağırlık verin

Damar Sertliğinden Nasıl Korunabilirim?

  • Damar sertliği bakımından riskli gurupta yer alıyorsanız ilk olarak hekime giderek muayene olmanız gerekmekte.
  • Özellikle sigara kullanmayın ve pasif içicilikten de uzak durun. Çünkü sigara damar sertliği hatalığında başı çekmektedir. Sigara bağımlılığından kurtulmakta zorlanıyorsanız, sigara bırakma polikliniklerine giderek uzman yardımı isteyebilirsiniz.
  • Boy ve kilo oranınızı normal seviyelerde tutmaya çalışın. Aşırı kilolu olmak damar sertliği konusunda riskli guruba girmeniz demektir. Kilo verirken dikkatli davranın ve uzmanlardan yardım alarak sağlıklı kilo verin.
  • Olabildiğince düzenli ve sağlıklı bir beslenme alışkanlığı kazanmaya çalışın. Özellikle lif açısından zengin ve doymamış yağ oranı yüksek olan besinleri tüketerek kalp dostu beslenme alışkanlığı kazanabilirsiniz. Damar sertliği hastalığından korunmak için trans yağ kullanmayın.
  • Aşırı alkol tüketmeyin.
  • Stresi olabildiğince minimum düzeyde tutmaya çalışın.
  • Kolesterol ve tansiyonunuzu normal değerlerde olmasına dikkat edin.

 

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.