EKO Nedir? EKO Nasıl Yapılır? Neden Yapılır?

EKO Nedir? EKO Nasıl Yapılır? Neden Yapılır?
24.06.2019
141
A+
A-

Ekokardiyografi Diğer adı ile EKO ses dalgaları kullanılarak kalbin işlevselliğini ve iç yapısını incelemekle beraber kalp ultrasonu adı da almaktadır. Kalbin inceleme işlemi esnasında ses dalgaları gönderen bir alet tıbbi adı probtur ve görüntüleri alan bir monitör bulunur. Ekran gelen görüntüleri kayıt altına alıp ölçüm yapma özelliğine de sahiptir. Ekokardiyografi ile kalbin kan pompalama işlevini,  kalp kapakçıklarının ne durumda olduğuna, kalbi besleyen damarların ne durumda olduklarına, kalpteki pıhtı ve tümör gibi yapıları incelemek amacıyla yapılmaktadır.

Transtorasik ekokardiyografi ile göğüsün ön yüzeyine jel sürülür ve prob yardımı ile görüntüleme yapılmaktadır. transözefagealekokardiyografi ile ağız ve yemek borusu kullanılarak bir tüp aracılığı ile gerçekleşmektedir.

Ekokardiyografi cerrahi yada girişimsel cerrahi grubunda yer almaz. Tanı koymak veya ön tanıları netleştirmek amacıyla güvenli bir şekilde uygulanmaktadır.

EKO Nedir?

Eko yani ekokardiyografi işlemi kalbin fonksiyonel yapısını ve iç yapısını ses dalgalarından yararlanarak inceleme yapılmasıdır. Ultrason cihazında meydana gelen ses dalgaları ekranda görüntüleri meydana getirmektedir. Hekim gelen görüntüleri inceleyerek yorumlar. Toplumda bu işleme eko yapmak veya eko çektirmek işlemi adı verilir. Ekokardiyografi sayesinde kalbin iç yapısı, fonksiyonları, kalp kapakçıkları, kalbi besleyen ana damarların kan akışları EKO yöntemi ile görülebilmektedir.

EKO Neden Yapılır?

  • Hekim fiziksel kalp muayenesi yaparken şüphelendiği bir durum olursa EKO yapmak isteyebilir.
  • Göğüs ağrısı kalp krizi ve diğer hastalıkların belirtileri olabildiği için ayırı tanısı bu işlem ile konulabilir.
  • Kalp damarlarına takılmış olan kalp kapaklarının düzenli ve periyotik olarak kontrol edilmesi için kullanılabilir.
  • Kalp hastalıkları kaynaklı olduğundan şüphe edilen öksürük ve nefes darlığı gibi şikayetlerde.
  • Hastanın iki bacağında da yada iki ayak bileğinde birden şişme görüldüğünde.
  • Kişide sırt üstü yattığı zaman nefes darlığı şikayeti varsa.
  • Çok azda yürüse nefes nefese kalma oluyorsa.
  • Yatar pozisyonda boyun damarları belirgin hal alıyorsa.
  • Kalp krizinden sonra kalbin yapısal ve işlevselliğine bakmak için.
  • Kişide bayılma ve baş dönmesi gibi semptomların bulunmasında.
  • İnme geçiren kişilerde inmeye neden olan etken araştırırken EKO yapılabilir.

Eko Hangi Hastalıkları İçin Yapılır?

  • Kalp yetmezliği yaşayan hastalara uygulanır.
  • Kalbe kan getirmekle görevli olan ve kalpten kanı taşıyan damarların kapakçık sistemlerinde yetmezlik ve darlık olması durumlarında ( Mitral darlık, miyral yetmezlik, aort darlığı ve yetmezliği)
  • Atriyal fibrilasyon gibi kalp ritim bozukluğu durumlarında.
  • Kalp kasına zarar verecek durumlarda (kalp krizi, kardiyomiyopi, miyokardit gibi)
  • Doğuştan gelen kalp anomalilerinde ASD, VSD gibi yani atriyal septel defekt ve ventriküler septel defekt durumlarında.
  • Kalbi çevreleyerek saran kalp zarı hastalıklarında tıbbi adı ile perikardit (kalp zarı iltihabı)
  • Enfeksiyonlar kalbe etki edebilir bunları belirlemek adına EKO yapılabilir.
  • Göğüs kısmına kaza yada başka bir durumdan dolayı travma almak, kalbe zarar verebilir bu durumu incelemek için yapılabilir.
  • Kalpte tümör oluşumlarında.
  • Pulmoner emboli yani akciğer embolisi sonrasında pıhtının ne ciddiyeti ve yarattığı etkileri belirlemek için aynı zamanda tedavi planında da etkili olmaktadır.
  • İnmelere kalp ritim bozukluğu, kalp tümörleri ve oluşan pıhtılar neden olabilir. Bunları incelemek için.
  • Hipertansiyon hastalarına, yüksek tansiyon kalp sağlığını direkt olarak ilgilendirmekte ve etki etmektedir.

EKO Ne İşe Yarar?

  • Hastanın anlattığı şikayetleri, hekimin fizik muayenede şüphelendiği durumları kesinleştirmek için yapılabilir.
  • Kalp hastalıklarında tanı koymak için sıklıkla kullanılır.
  • Kalpten kan taşıyan ve kalbe kan getiren damarlarda müdahale edilecek sıkıntılar mevcutsa bunu anlamak ve sonrasında gerekeni yapmak için.
  • Ayrıca gebelik döneminde anne karnında ki bebeğe uygulanan fetal EKO ile bebekteki kalp anomalileri anlaşılabilir.

EKO Çeşitleri Nelerdir?

Transtorasik Ekokardiyografi

Bu tip EKO yüzeysel ekokardiyografi adı da alır. Kalbin yer aldığı göğüs kısmının ön tarafından ses dalgaları gönderen prob gezdirilerek kalp uzman hekim tarafınca değerlendirilir. Hekim ekokardiyografiye karar verirse sıklıkla ilk verdiği EKO türüdür.

Transözefageal Ekokardiyografi (TEE)

ilk olarak değindiğimiz transtorasik ekokardiyografi ile bazen istenilen sonucu almak mümkün olmaz. Bu gibi durumlara transözefageal ekokardiyografi uygulanarak hastanın yemek borusu kullanılarak işlem yapılmaktadır. Tam bir girişimsel işlem olmasa da yarı girişimsel işlem sınıfına girer. İşlem esnasında akciğerler ve kemikler araya girmediği için yemek borusuna yakın olan arka kalp yapıları daha net görülebilir. Sıklıkla transözefageal ekokardiyografi tekniği aşağıda saydığımız durumlarda tercih edilir.

  • Eğer hekim kalpte enfeksiyon yada pıhtıdan şüphe ederse yapılabilir.
  • Yapay kapak fonksiyonlarını kontrol etmek amaçlı.
  • Aort yırtığının tespit edilmesi için.
  • Kalp kapak yetmezliğinin hangi boyutta olduğunu araştırmak için.

Fetal Ekokardiyografi

Anne karnında olan bebeğin kalp yapısını değerlendirmek için fetal ekokardiyografi kullanılmaktadır. Test için inceleme için gerekli olan alet anne karnının üzerinde hareket ettirilerek bebeğin kalp yapısı monitöre gelen görüntüler ile incelenir. Yapılan test hamileliğin 18 ile 22. Haftalarında yapılması uygundur çünkü bebeğin kalp boşlukları ile bağlantı sistemleri ancak bu haftalarda net olarak görülebilir.

Bunların dışında ise stres ve 3D ekokardiyografi bulunmaktadır.

EKO Öncesi Yapılan Hazırlıklar

Transtorasik ve transözefageal ekokardiyografi yapılan hazırlıklarda farklar vardır çünkü iki test birbirinden farklıdır.

Transtorasik ekokardiyografi işlemi öncesinde yapılan herhangi bir hazırlık bulunmaz. İşlem öncesinde hastayı kısıtlayan durumlar söz konusu değildir.

Transözefageal ekokardiyografi yapılmadan önce hastalar doktorlarına başka hastalıkları varsa bunları bildirmelidirler. Hastada alerjik reaksiyonlar, yutma güçlüğü, astım, mide hastalıkları ve yemek borusu rahatsızlığı hastalıklar varsa kesinlikle hekim ile paylaşılmalıdır.

Sıklıkla transözefageal ekokardiyografiden önce transtorasik kardiyografi yapılmıştır. Transtorasik ekokardiyografi yetersiz gelmişse yada hasta bu işlem için uygun değilse bu sefer transözefageal ekokardiyografi yoluna gidilenbilir.

EKO’dan Önce Neler Yapılır?

Transözefagial eko yapılmadan önce hastanın 8 saat aç kalması gerekmektedir. Bu yüzden işleme gelmeden 8 saat öncesinden bir şeyler yememek içmemek gerekir. Eğer hastanın alması gereken ilaçlar varsa çok az su ile birlikte alınmalıdır. Ağızda hareketli ve çıkabilen protezler varsa transözefagial ekoya girmeden önce çıkartılmalıdır.

EKO Nasıl Yapılır?

İki çeşit EKO bulunmaktadır bunların sırası ile nasıl yapıldıklarına yakından bakalım.

Transtorasik EKO Nasıl Yapılır?

Belden üst kısımda olan giysilerin çıkarılması gerekmektedir.

Sol tarafa doğru yatılarak bir el başın altına konulur.

Hekim uç kısmına jel sürdüğü prob ile göğüs bölgesinin ön tarafından kalbi inceler.

Transözefagial EKO Nasıl Yapılır?

  • Yapılan işlem yemek borusundan gerçekleşeceği için işlemden önce 8 saate yakın aç kalmak gerekir.
  • İşlem başlamadan önce damar yolu açılır. Buradan ilca verilecektir.
  • İşlem sırasında hastanın öksürmesi gerekir bunun için ağız ve damak kısmına sprey uygulanarak uyuşması sağlanır.
  • Bazı hastalar çok heyecanlı ve stresli olurlar, işleme engel olacak kadarsa sakinleştirici yapılabilir.
  • Yapılan bu işlemde tüpün ağız yolu yardımı ile yemek borusuna yerleştirilmesi gerekir. Hekim bu nedenle hastaya tüpün nasıl yutulacağı hakkında bilgiler verir.
  • Hasta ağzına ağızlık takılarak probu ısırması engellenir.
  • Jel ve kayganlığı sağlanmış prob yemek borusuna doğru itilir ve uzman hekim gerekli değerlendirmeye yapar.

EKO Ne Kadar Sürer?

EKO işlemi toplamda on on beş dakika aralığında sürmektedir. Fakat yapılacak hazırlık aşaması ve raporun hazırlanması ile birlikte yarım saat ile 45 dakika sürebilir.

EKO Sonuçları Nasıl Okunur?

Elde edilen sonuçlar ilgili hekime gereken düzenlemeler tamamlanarak gönderilir. EKO uzman kardiyologlarca yorumlanmaktadır. Uzman hekim değerlendirme yaparken, bir taraftan da cihaza kayıt işlemini gerçekleştirir. Bütün bilgileri değerlendirir ve bu doğrultuda raporunu hazırlar. Böylece EKO değerlendirmesi ve yorumlanması tamamlanır. Bu raporda şunlar;

  • Kalbin yapısı
  • Kalbi çevreleyerek saran zarın durumu ve sıvı birikmesi var mı yok mu?
  • Kalp kapakçıkları incelenerek darlık veya yetmezlik durumu
  • Kalp hangi güçte kanı pompalayabiliyor
  • Kalp kapakçıklarının hareketlerinin değerlendirilmesi
  • Kalpte çıkan damarların genel durumlarına bakılır.

EKO Sonuçlarının Anlamları

Kalp boyutlarında artış demek; yüksek tansiyon hastanın kalp kapakçıklarında oluşan hasardan kaynaklanıyor olabilir.

Kalbin pompalama kuvvetinde azmalar varsa; Bu değer bir yüzde oranı ile belirtilir. Kalp yetmezliği olabilir.

Kalp kasında hasarlar; Kalbin bazı duvarlarında EKO ile kasılmalarının daha zayıf olduğu tespit edilebilir. Buda kalp krizi kaynaklı kalp kasında hasar olduğunu gösterir.

Kapak sorunları ise; Kalp kapakçıklarında meydana  gelen yetmezlik yada darlık kan akımında değişimlere neden olabilmektedir. Bu anlamı taşır.

EKO’nun Riskleri Nelerdir?

Fetal EKO ile transtorasik ekoda herhangi bir risk durumu yada komplikasyon oluşma ihtimali bulunmaz. Bu işlemler son derece ağrısız ve acısız işlemlerdir. Ancak transözefageal EKO’da güvenlidir fakat bazı şikayetler ortaya çıkabilir bunlar;

Tüp yutulma esnasında öğürme ve bulantı şikayetleri oluşabilir, bunu engellemek için ağız içi ve damak sprey ile hissizleştirilir. Hastanın nefes alıp vermek için burnunu kullanması mide bulantısı ve öğürmeyi engelleyebilir.

Çok sık rastlanmasa da bazen yutulan tüpten kaynaklı boğazda küçük yaralar oluşabilir.

Bazen hastaya sakinleştirici uygulamak gerekebilir. Bu gibi durumlarda verilen ilaç kaynaklı uyku hali oluşabilmektedir.

EKO’nun Yapılmadığı Durumlar?

Transtorasik EKO akciğer hastalığı olanlarda, göğüs ön duvarında biçim bozukluğu olanlara yapılmaz çünkü istenen kalitede görüntü alınamaz. Böyle durumlarda yemek borusundan yapılan ekokardiyografi işlemine gidilir.

Ayrıca yemek borusundan yapılan ekokardiyografide, tüpün geçeceği yemek borusunda darlık, ağızda ve boğazda darlık varsa, yutma güçlüğü yaşanıyorsa bu işlemde yapılmaz.

EKO Sonrasında Oluşan Şikayetler Nelerdir?

Transtorosik EKO işleminden sonra herhangi bir şikayet söz konusu olmaz. Ancak transözefagial EKO sonrasında damak ve boğaza uygulanan uyuşturucunun etkisi yaklaşık iki saat kadar devam edebilir. Hastaya sakinleştirici yapılmışsa etkisi nedeni ile uyku hali sürebileceği için dikkat gerektiren araç kullanma gibi işler yapılmamalı. İşlem sonrası boğaz kısmında acıma hissi olabilir ancak geçici bir durumdur.

EKO Yaptıracak Olanlara Tavsiyelerimiz

  • EKO işlemine gitmeden daha önceleri kalp hastalıkları ile alakalı testleriniz varsa hepsini yanınıza alınız ve bunları doktorunuz ile paylaşınız.
  • Yemek borusundan yapılan ekokardiyografiye gireceksiniz 6 ile 8 saat arasında aç kalmanız gerekir bu kurala mutlaka uyun.
  • Açlık süresi içinde alınması gereken ilaçlar varsa hekime danışılarak alınmalıdır.
  • Yemek borusundan yapılan ekokardiyografi işlemi sonrasında uyku hali olabileceğinden, yalnız gitmeyiniz.
  • Eğer sizde yutma güçlüğü, göğüs ağrısı, göğüs kısmında biçim bozukluğu gibi durumlar mevcutsa hekiminize bunları iletmeyi unutmayın.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.