Emboli Nedir? Neden Olur? Belirtileri ile Tedavisi

Emboli Nedir? Neden Olur? Belirtileri ile Tedavisi
15.06.2019
159
A+
A-

Emboli vücutta bulunan bazı arterlerin birden bire tıkanması sonucunda meydana gelen durumdur. Yaşanan tıkanmalar birçok nedene bağlı görülebilir. Bunun yanında vücutta kan dolaşımı esnasında kan bir tarafta bir tarafa giderken kan pıtısına beraberinde götürebilir bu duruma da emboli adı verilir. Embolinin farklı tipleri varır; beyin embolisi ve akciğer embolisi gibi. Vücudumuzda ki arterler bizim için büyük öneme sahiptir, buralarda olacak bir tıkanmada oluşacan kan akımının kesilmesi diğer organlara kan iletimini durduracağı için hasarlara neden olur. Bu nedenle kesinlikle embolinin erken tanısı ve tedavisi hastanın sağlığı açısından hayati önem taşımaktadır. Tedavi sürecinde pıhtılaşmayı engelleyen ve pıhtılaşma sorununu ortadan kaldırmaya yönelik ilaç tedavileri tercih edilir. Bazen gerekli görülürse acil olarak ameliyat söz konusu olarak, pıhtıyı almak gerekebilir. Özellikle bacakların hareket ettirilmesi, hareketsiz kalmaması embolinin önlenmesinde büyük rol oynar.

Emboli Nedir?

Emboli nedir sorusunun cevabı; Hava kabarcığı, kan pıhtılaşması veya bilinmeyen yabancı bir maddeden kaynaklanan arterlerin bloke olarak tıkanması durumuna emboli adı verilir. İnsan vücudunun yaşamını sürdürebilmesi için oksijene ihtiyacı vardır. Bu oksijeni de kan dolaşımı sayesinde bütün organ ve dokulara iletir. Emboli vücudun hayati oranları olan kalp, akciğer ve beyini direkt olarak etkisi altına alabildiği için tehlike yaratmaktadır. Bu organlar emboli sonucunda ciddi işlev gerilemeleri hatta durmaları bile yaşayabilirler. Yaşanan bu durum ciddi sağlık sorunları ile beraber ölümü getirebilmektedir.

Tromboz ile emboli belirtileri birbirine çok benzer, ancak her iki durum tamamen birbirinden farklıdır. Tromboz demek kan akışının yavaşlaması anlamına gelir. Yani damarlarda oluşan kan pıhtısı veya trombüs nedeni ile damarlardaki kan yavaşlar. Eğer tromboembolizm söz konusu olursa, kan pıhtısının emboliye neden olduğu ve damardaki kan akışının ciddi oranda etkilendiği durumdur.

Emboli Tipleri Nelerdir?

Emboli etki ettiği bölgeye göre değişik isimler almaktadır bunlar;

Pulmoner Embolizm (Akciğer Embolisi)

Bu durumda akciğerlerde bulunan pulmoner arterlerin en az bir tanesinin tıkanması gerekmektedir. Akciğerin en büyük beslenme kaynağı pulmoner arterdir (akciğer atardamarı). Değişik nedenlerden kaynaklı akciğer atardamarlarında tıkanmalar meydana gelebilir.

Beyin Embolisi

Kan pıhtısının kan dolaşımı ile birlikte beyne giderek bu bölgenin kanlanması ve oksijenlenmesi bozularak iskemik bir geçici felç durumu ortaya çıkabilir. Bacak ve kollarda birden bire başlayan hissizlik, çift görme, baş dönmesi e sık karşılaşılan belirtiler arasında olup, kısmı yada tam felçlere neden olabilmektedir.

Retinal Emboli

Retinal emboli birden bire oluşan körlüklerin nedenidir. Kan pıhtısının gözün retina kısmında yer alan küçük damarlara ulaşarak bloke etmesinden kaynaklanır.

Yağ Embolisi

Aşırı şişman olan kişilerde görülmekte olup, yağ embolisi kan dolaşımına kemik iliğinden parçalar karışması ile meydana gelir.

Akciğer Embolisi Neden Olur?

Akciğer embolisinin en sık karşılaşılan nedeni, bacaklarda veya vücudun diğer yerlerinde olan damarlardan akciğerlere kan dolaşımı ile pıhtı ulaşması durumunda, akciğer atardamarını tıkayabilir ve pulmoner emboli oluşur. Bazı durumlarda kan pıhtısı değil de başka maddelerde (hava baloncukları gibi) bu duruma neden olabilmektedir. Erken teşhis ve acil müdahale ile hastanın ölüm riski azalır.

Bazı vakalarda akciğer atardamarlarında bir tane tıkanma söz konusu olurken, bazen birden fazla tıkanma görülebilir. Bu çok ciddi bir durum olup, eğer akciğerler diğer organlara oksijen ulaştıramazlarsa ani ölüm ile sonuçlanır. Derin ven trombozu adı verilen durumda bacakta yer alan derin kan damarlarında oluşa pıhtı, akciğerlere giderek arterde tıkanmaya neden olabilir.

Derin ven trombozu durumundan başka kan dolaşımına başka maddelerde karışabilir. Hava baloncukları gibi bunlarda akciğerlerde ki atardamarı tıkayarak emboli nedi olabilir.

Pulmoner Emboli Belirtileri ve Tedavisi

  • Birden bire başlayan nefes darlığı.
  • Kalp krizi belirtileri durumunda olduğu gibi ciddi göğüs ağrısı şikayeti. Bu ağrı öksürmede ve yemek yeme esnasında şiddetli olabilir.
  • Kanlı şekilde balgam çıkarma veya kuru öksürük

İlgili Konumuz: Göğüs Ağrısı Neden Olur? (Angina Pektoris)

Pulmoner embolinin verdiği belirtiler akciğerde ne kadarlık bir bölgeye etki ettiğine, kişide kalp hastalıkları ve akciğer hastalığının varlığına, pıhtının büyüklüğüne göre değişebilir.

Pulmoner Emboli Tedavisi

Pulmoner emboli tedavisi için hekimler kan sulandırıcı ilaçlar ile pıhtıyı çözen ilaçlar kullanmaktadırlar. Eğer pıhtı ileri derecede ise hastanın hayatını tehdit ediyorsa cerrahi müdahalede bulunmak gerekir. Ana damarların birine yerleştirilen damar filtresi sayesinde pıhtının akciğere gitmesinin önü kesilir.

Pulmoner Emboli Konusunda Riskli Guruplar

  • Kalp yetmezliği olması
  • Ailede pulmoner emboli geçiren biri yada birileri olması
  • Akciğer, yumurtalık ve pankreas kanser hastaları
  • Daha önceleri ameliyat olmuş olmak
  • Uzun yolculuk olsun, ameliyat nedeni ile olsun uzun zaman harekesiz kalmak
  • Aşırı kilo
  • Doğum kontrol hapı kullanımı
  • Hamilelik

Emboli Neden Olur?

Emboli oluşumu üzerinde en büyük etkiye sahip faktörler şunlardır;

  • Kan dolaşımında olmaması gerekirken yabancı bir maddenin olması.
  • Vücutta yer alan kan pıhtıları, tıkanıklıktan evvel kan dolaşımına karışabilir ve organların birini besleyen damarı tıkayabilir.
  • Bazı ameliyatlardan sonra veya ciddi oranda yanık oluşumundan sonra meydana gelen yağ partikülleri, kan dolaşımına karışabilir ve emboli nedeni olabilir.
  • Kolesterol toplanmasına neden olan daralmış atardamarlarda, emboli nedeni olarak karşımıza gelir. Kan damarlarında kolesterol maddeleri kana karışarak kan dolaşımına dahil olması emboli nedeni olabilir.
  • Bazı gazlar ile hava baloncukları kan dolaşımına dahil olurlarsa emboli oluşabilir. Bu konuda dalgıç mesleğini icra edenler risk gurubunda yer alır. Bunun nedeni dalgıçlar hızla yüzeye çıktıkları için bu esnada kan dolaşımına katılan nitrojen kabarcıkları emboliye sebep olabilmektedir.
  • Çok seyrek olan bir durum olarak karşımıza gelse de bazen hamile kadınlarda bebeği koruyan amniyon sıvısının doğum sırasında annenin kan dolaşımına girerek emboli nedeni olabilmektedir.
  • Ayrıca kan damarlarına karışabilen tümör parçaları ile plak parçaları ve diğer maddeler emboli nedenleri arasındadır.

Emboli Belirtileri Nelerdir?

Emboli belirtileri, embolinin tipine göre değişebildiğini belirtelim.

Beyin Embolisi Belirtileri

Dengede bozukluk, yüzde sarkmalar, konuşmada bozukluklar ve kollarda halsizleşme olarak kendisini gösterir.

Retinal Emboli Belirtileri

Birden bire ortaya çıkan körlük ve hiçbir ağrı olmaması

Yağ Embolisi Belirtileri

İdrar seviyesinde azalmalar, huzursuz olma, öksürük, taşikardi, koma ve ateş olarak sıralanabilir

Akciğer Embolisi Belirtileri

Derin ven trombozu emboliye neden olmuşsa; bacaklarda şişme, ağrı, hassaslaşma, bacak derisinde görülen kızarma, nefes alıp vermede zorlanma ve göğüs ağrısı oluşabilir. Bacaklarda kızarıklık sıklıkla bacağın önünde ve arkasında olur. Çok yoğun terleme, sersemlik hissi, ateş, baş dönmesi, kalp atışlarında artış akciğer embolisinin belirtileri arasındadır.

Yukarıda sıraladığımız belirtilerin biri yada bir kaçı sizde varsa acilen bir sağlık kuruluşuna gitmenizi tavsiye ederiz.

Emboli Teşhisi Nasıl Konur?

Emboli teşhisi sırasında hastalarda kalp hastalıkları ve akciğer hastalıkları varsa teşhis koymak zorlaşmaktadır. hekimler en doğru teşhis için hastanın tıbbi öyküsünü inceler ve bunun için sorular sorar. Bunun yanında bazı testlerin yapılması gerekir.

Kan Testleri

Yapılan kan testindeki amaç kanda var olan karbondioksit ile oksijen oranını anlamaya yöneliktir. Kan testi sayesinde kanda pıhtılaşma olup olmadığına dair bilgilere sahip olunabilir.

Göğüs Röntgeni Çekilmesi

Göğüs röntgeni çekilerek, akciğer ve kalp görüntülenir bu sayede emboli olup olmadığı anlaşılabilir.

Spiral C Taraması

Spiral C taraması sayesinde akciğerlerde var olan bozukluklar hakkında bilgi sahibi olmak mümkündür. Bu tarama ile üç boyutlu görüntü elde etmek mümkün olmaktadır.

Pulmoner Anjiyogram

Akciğerlerin atardamarının görüntüleri bu yöntem ile elde edilmektedir. Pulmoner anjiyogram yapılması için esnek yapıda bir kateter büyük bir damara konumlandırılır. Ardından kalp veya pulmoner artere doğru ilerletilerek konumlanması sağlanır. Kateter içine özel yapıda bulunan boya enjekte edilerek emboli olup olmadığı kesin olarak anlaşılabilir.

Emboli Tedavisi Nasıl Yapılır?

Emboli tedavisinde tıkanıklığa hangi durumun neden olduğu, nasıl neden olduğu, vücudun hangi kısmında olduğu bilgileri tedaviyi belirler. Hekim bu bilgileri edindikten sonra en uygun tedaviye başlayacaktır.

İlaç Tedavileri

Hekim ilaç tedavisine karar verirse, kanda oluşan pıhtıyı çözmesi için, heparin, varfarin veya düşük dozlarda aspirin barındıran antikoagülan ilaçlar ile tedaviye başlayabilir. Bu ilaçlar damar yolu kullanılarak verilebileceği gibi deri altı kullanılarakta verilebilir. Antikoagülanlar olarak bilinen NOAC olarak adlandırılan ilaçlar çok hızlı biçimde sonuç verir ve diğer ilaçlar ile çok fazla etkileşim içine girmezler. Fakat kanı inceltme özelliği yan etkilerinde vardır.

Embolektomi Tedavisi

Yapılan cerrahi müdahale sayesinde tıkanan damarda kesim yapılmaktadır. Ayrıca aspirasyon yapılarak tıkanmaya neden olan madde çekilip çıkartılır.Hava basıncı nedeni ile oluşan emboliler hiperbarik odalarda tedavisi yapılır. Özellikle dalgıçların vücutlarında oluşan basınç bu odalarda düşürülebilmektedir.

Dereceli Sıkıştırma Çorapları

Dereceli sıkıştırma çorapları sayesinde bacaklarda kan pıhtısından kaynaklı şişlik tedavi edilebilir. Bu çoraplar bilekten bacağı doğru gevşemektedir ve hafif sıkıştırma hissi verirler. Bu sıkıştırma ile pıhtı oluşumunun önüne geçilmesi beklenir.

Emboli Tedavisi Ne Kadar Zamanda Biter

Hekim tarafından emboli tedavisi için reçete edilen ilaçların kullanımları en az 6 ay devam eder. 6 ay ilaç tedavisinden sonra kanama risk faktörü değerlendirilir. Duruma göre hekim yeni ilaçlar verebileceği gibi tedaviyi de bitirebilir.

Emboli Öldürebilir mi?

Kanda meydana gelen pıhtılaşma sorunu akciğer, kalp, beyin gibi önemli organlara gittiğinde ciddi oranda hasarlara neden olabilir ve emboli öldürebilir. Ayrıca akciğer embolisi kalbin gücünü zayıflayacağında yüksek tansiyona neden olabilmektedir.

Emboliye İyi Gelen Bitkiler

Emboliye iyi gelen bitkiler konusuna giriş yapmadan önce kesinlikle bunları kullanmadan önce doktorunuzun onayını almanız gerekmekte olduğunu hatırlatırız.

Kekik

Kekik tam bir antiseptiktir, kanı temizleme özelliği bulunur, akciğer hastalıklarına iyi gelir. Kandaki dolaşımın hızlanmasını sağlar. Kekik suyu ve kekik çayı içerek emboli bitkisel tedavisi yapabilirsiniz. Akşam ve sabah olmak şartı ile günlük 3 fincan damıtılmış kekik suyu veya kekik çayı içmek iyi gelebilir.

Limon

Emboliden korunmak ve tedavi sırasında kan sulandırıcı etkisi olan limondan yararlanılabilir. Yarım bardak suya taze limonu karıştırın ve sabah akşam için.

Zetyinyağı

Zeytinyağı mucizevi bir maddedir. Embolinin bitkisel tedavisinde de kullanılabilir. Kanda var olan kötü kolesterolü düşürme etkisi ile kanda oluşabilecek plakları önler. Artlerin sertleşmesini engelleyerek esnek yapılarını korumasına yardımcı olur. Yemeklerde sızma ve saf zeytin yağ kullanarak emboliden korunmak mümkün hale geliyor.

Sarımsak

Bağışıklık sistemini güçlendirmede etkin olan sarımsak doğal bir antibiyotik olmasının yanında pıtı oluşumunun önüne geçer, kalp dostudur. Günlük olarak bir diş sarımsak yemek emboli riskini azaltır.

Kereviz

Kereviz tam bir antioksidan kaynağıdır. Ayrıca tansiyonu düzenler, arterlerin esnek yapılarını korur. Kereviz tüketerek plak oluşmasının önüne geçilebilir.

Emboliden Korunmak İçin Neler Yapmak Gerek

  • Yatarken mümkün olduğunca bacakları yukarı kaldırarak tutmaya çalışın.
  • Ailede emboli geçiren yakınınız varsa yada daha önceden tıbbi geçmişinizde emboli varsa sıkıştırma çorapları tercih edebilirsiniz.
  • Uzun süre yolculuklarda hareket etmeye çalışın pıhtıyı engellemek için bolca su için. Arada ayağa kalkarak gezinin ve molalarda yürümeyi ihmal etmeyin.
  • Ameliyat olmuşsanız sürekli hareketsiz kalmaktan uzak durun. Ağrınız olacaktır ancak azda olsa hareket etmeniz emboliyi engelleyebilir.
  • 15 ile 30 dakikadan bir ayak bileklerinizi bükün
  • Sigaradan uzak durun
  • Günlük yarım saat yürüyüş yapmaya çalışın
  • Sağlıklı kiloda olmaya çalışın çünkü aşırı kilo emboliye neden olmaktadır.

Daha Önce Emboli Geçiren Kişilere Öneriler

  • Doktorun reçete ettiği ilaçların düzenli olarak kullanılması.
  • K vitamini barındıran gıdalar kanda sulanmaya neden olacağı için uzak durun. Yaptığınız diyeti doktorunuz ile paylaşın.
  • İlaç kullanımı esnasında ne kadar alkol tüketebileceğinizi doktorunuza sorun.
  • Tedavi en az 6 sürer bu süreçte hekimin istediği bütün tetkikleri yaptırın.
  • Doktorunuz size kontrol tarihleri verecektir, bu kontrollere kesinlikle gidin.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.